Een brief aan je kind schrijven: zo begin je, en wat je erin zet

Waarom een brief voor later zo waardevol is

Foto’s laten zien hoe je kind eruitzag. Een brief laat zien hoe jij keek. Wat je dacht toen je haar voor het eerst vasthield, waar je je zorgen over maakte, welke rare woordjes hij zei. Dat zijn precies de dingen die je zelf vergeet, en die je kind nergens anders kan terugvinden.

Wij zijn fonkle begonnen toen we zelf een kindje verwachtten, en merkten toen al hoe snel de dagen vervagen. Een brief is de eenvoudigste manier om dat tegen te houden. Je hebt er alleen een pen, een half uur en een rustige avond voor nodig.

Zo begin je: vijf openingszinnen die altijd werken

Het moeilijkste is de eerste zin. Kies er eentje uit dit lijstje en schrijf gewoon verder. De rest komt vanzelf.

• Lieve [naam], terwijl ik dit schrijf, lig jij boven te slapen.
• Lieve [naam], je bent nu [leeftijd], en ik wil iets opschrijven voordat ik het vergeet.
• Lieve [naam], ik weet niet hoe oud je bent als je dit leest, maar ik weet wel hoe oud jij nu bent.
• Lieve [naam], vandaag deed je iets wat ik nooit wil vergeten.
• Lieve [naam], ik heb je nog nooit gezien, maar ik denk al de hele dag aan je.

Wat zet je erin? Een checklist

Een brief aan je kind hoeft geen literatuur te zijn. Het helpt om een paar vaste onderdelen te hebben. Kies er drie of vier, niet allemaal.

• Hoe de wereld nu is: wat een brood kost, welk liedje steeds op de radio is, wat iedereen op zijn telefoon doet. Over twintig jaar is dat het grappigste deel.
• Wie jij nu bent: hoe oud, waar je woont, waar je werkt, waar je je druk om maakt.
• Wie je kind nu is: wat het lievelingseten is, hoe het lacht, welke woorden het verkeerd zegt, waar het bang voor is.
• Eén moment: een dag of een gebeurtenis van dit jaar, zo precies mogelijk beschreven.
• Wat je hoopt: niet "dat je gelukkig wordt", maar iets concreets. "Dat je net zo nieuwsgierig blijft als nu." "Dat je ooit de zee ziet waar ik als kind zat."
• Wat je wilt dat het weet: iets wat je misschien niet vaak hardop zegt.

Schrijf in gewone taal, zoals je praat. Je kind wil jou horen, niet een mooie tekst.

Een brief aan je ongeboren baby

Tijdens de zwangerschap is er veel om op te schrijven en weinig wat je al weet. Dat maakt het juist mooi. Schrijf over het wachten, over hoe jullie het nieuws vertelden, over de naam waar jullie nog over twijfelen. Een paar vragen om op te antwoorden:

• Hoe wisten jullie dat je zwanger was, en wat deden jullie op dat moment?
• Wie hoorde het als eerste, en hoe reageerden ze?
• Wat voelde je bij de eerste echo?
• Waar ben je nu al bang voor, en waar kijk je het meest naar uit?
• Hoe ziet de kamer eruit die op je wacht?

• Lieve kleine, je bent nu zo groot als een citroen, zegt de app. Ik weet niet of je een jongen of een meisje bent, en eerlijk gezegd maakt het me niets uit. Gisteren voelde ik je voor het eerst bewegen, heel zacht, alsof er een vis in mijn buik zwom. Papa legde zijn hand erop en voelde niets, en was daar een beetje beledigd over. We kunnen niet wachten om je te ontmoeten.

Een brief bij de geboorte

Schrijf deze in de eerste weken, ook al ben je moe. Juist die eerste dagen vervagen het snelst. Het hoeft niet lang. Een paar zinnen over de dag dat je kind geboren werd en hoe het de eerste nacht was, is genoeg.

• Lieve [naam], je bent vier dagen oud. Je werd geboren op een dinsdag, om tien over zes in de ochtend, net toen het licht werd. Je huilde heel kort en keek toen heel boos om je heen, alsof we je wakker hadden gemaakt. De eerste nacht hebben we geen van drieën geslapen. Ik zat naar je te kijken en dacht: dus jij bent het. Welkom.

Een brief op elke verjaardag

Een mooi ritueel is om elk jaar op of rond de verjaardag van je kind één brief te schrijven. Dat kost een avond per jaar, en als je kind 18 is, heeft het er achttien. Zo’n stapel is een geschiedenis die niemand anders kan geven.

Om het makkelijk te houden: stel jezelf elk jaar dezelfde vijf vragen. Dan zie je later ook hoe de antwoorden veranderen.

• Wat kon je dit jaar voor het eerst?
• Wat was je lievelingsding (eten, liedje, knuffel, spel)?
• Wat zei je dit jaar dat we nooit willen vergeten?
• Waar waren we dit jaar, en wat deden we?
• Wat hoop ik voor je volgende jaar?

Een brief voor de eerste verjaardag

De eerste verjaardag is een mooi moment voor een langere brief. Je kijkt terug op het jaar waarin alles veranderde, voor je kind én voor jou.

• Lieve [naam], je bent vandaag één. Een jaar geleden wist ik niet hoe ik een luier moest omdoen, nu doe ik het in het donker met één hand. Jij kon niets, nu loop je langs de bank en roep je "da" tegen alles wat je ziet. Je houdt van bananen en de stofzuiger, en je haat je muts. Ik hoop dat je later net zo vrolijk wakker wordt als nu, elke ochtend, om zes uur. Ook al hoop ik dat ook weer niet.

Een brief voor als je kind 18 wordt

Een brief voor de 18e verjaardag schrijf je meestal veel eerder: soms bij de geboorte, soms als je kind klein is. Daarom is het een brief aan iemand die je nog niet kent. Schrijf over wie je kind nu is, en wat je hoopt dat er van die persoon is gebleven. Gaat de brief naar een dochter of zoon die al 18 is, schrijf dan juist over wat je ziet, en wat je trots maakt.

• Lieve [naam], als je dit leest ben je 18, en ik ben benieuwd wie je bent geworden. Nu ben je zes en wil je dierenarts worden, of piraat, dat wisselt. Je bent bang in het donker en niet bang voor spinnen. Wat je ook bent geworden: ik hoop dat je nog steeds hardop zingt als je denkt dat niemand luistert. Ik luisterde wel. Altijd.

Schrijf je een brief voor een zoon of dochter die gaat trouwen, het huis uitgaat of zelf ouder wordt, dan werkt hetzelfde recept: één herinnering van vroeger, één ding wat je nu ziet, één wens voor daarna.

Als opa en oma, of als peter en meter

Een brief voor later hoeft niet van de ouders te komen. Juist opa en oma, of een peter of meter, kunnen dingen vertellen die een kind van niemand anders hoort: hoe papa was toen hij klein was, hoe de familie vroeger leefde, wat zij het kleinkind willen meegeven.

• Lieve [naam], je papa was net zo eigenwijs als jij. Toen hij vier was, wilde hij ook nooit een jas aan. Ik zeg het maar even, voor als hij er later iets van zegt. Liefs van oma.
• Lieve [naam], ik ben je meter, en ik heb deze brief geschreven toen je twee was. Ik wil dat je weet dat ik er altijd zal zijn, ook als je zestien bent en het allemaal stom vindt.

Een voorbeeldbrief van begin tot eind

Om te laten zien hoe zo’n brief in zijn geheel kan klinken, schreven we er één helemaal uit. Gebruik hem als voorbeeld, niet als sjabloon: het mooiste aan jouw brief worden juist de dingen die alleen jullie hebben.

• Lieve Noor, Je bent vandaag drie jaar en vijf dagen, en je ligt boven te slapen met je laarzen nog aan. Die wilde je niet uit, want "dan kan ik meteen naar buiten als het morgen is". Dit jaar leerde je fietsen op de loopfiets, en praten deed je eigenlijk de hele dag. Je zegt "ik ben nog nooit niet moe" en "pannenkoek met suikerslaap". Je wilt alles zelf doen, vooral de dingen die je nog niet kunt. We woonden dit jaar nog in het huis met de rode deur. Jouw kamer was de kleinste, maar volgens jou de mooiste, omdat je de vogels in de boom kon zien. Ik hoop dat je later net zo vastberaden blijft als nu. Dat je nog steeds je laarzen aanhoudt als je ergens zin in hebt. Ik hou van je, elke dag een beetje meer. Mama

Zo bewaar je de brief tot later

Een brief die je kwijtraakt, heeft niemand iets aan. Een paar dingen die helpen:

• Een envelop met een datum: schrijf erop wanneer hij open mag, "voor je 18e verjaardag", en plak hem dicht.
• Goed papier: gewoon printpapier vergeelt na jaren. Zuurvrij papier en een pen met pigmentinkt blijven veel langer mooi.
• Eén vaste plek: een doos of map voor alle brieven, bij de andere herinneringen van je kind.
• Een digitale kopie: maak een foto van elke brief en bewaar die op een plek met back-up. Brand of verhuizing kan alles kosten.
• Vertel iemand waar ze liggen: een partner, een broer of zus, zodat ze nooit ongelezen blijven.

Meer over het bewaren van tekeningen, babyspullen en andere herinneringen staat in ons artikel over herinneringen van je kind bewaren.

Een brief die je kind elke avond terugleest

Een brief in een envelop wordt één keer gelezen, op een groot moment. Er is ook een andere manier: schrijf een korte brief voorin een boek dat je kind steeds opnieuw leest. Dan leest het jouw woorden elke keer dat het boek opengaat, en groeit het ermee op.

Wij maken voorleesboeken waarin je kind zelf de hoofdrol speelt, gemaakt van jullie eigen foto’s. Voorin staat een opdracht van wie het boek geeft, en die schrijf jij. Zo wordt het verhaal van dit jaar en jouw brief één ding om te bewaren. Ideeën voor zo’n tekst staan in ons artikel over wat je voorin een boek schrijft.